दार्चुला : शैल्यशिखर नगरपालिका वडा नं. ५ को राजनीतिक इतिहास पछिल्ला वर्षहरूमा निरन्तर शक्ति–परिवर्तनको साक्षी बनेको छ। वि.सं. २०७४ सालमा सम्पन्न स्थानीय निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेस ले प्यानलसहित विजय हासिल गर्यो। त्यसपछिको निर्वाचनमा नेकपा एमाले ले पुनः प्यानलसहित जित हात पार्यो।
तर सत्ता परिवर्तनसँगै अपेक्षित नीतिगत रूपान्तरण भने देखिएको छैन। फरक राजनीतिक झण्डा बोके तापनि व्यवहारमा दुवै पक्षका स्थानीय नेतृत्वबीच पारदर्शिता र जवाफदेहिताको अभाव देखिएको छ। जनताले परिवर्तनको आशा राखे पनि व्यवहारमा ‘सत्ता–साझेदारी’ र ‘स्रोत–वितरण’ सीमित समूहको नियन्त्रणमा रहेको अनुभूति गरिएको छ।
वडास्तरमा विनियोजित बजेट र विकास योजना पारदर्शी ढङ्गले सार्वजनिक नहुनु, पहुँच र प्रभावका आधारमा योजनाहरू वितरण हुनु, तथा आम नागरिकलाई परामर्शबिना वडा कार्यालयको स्थान निर्धारण गरिनु लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यतासँग मेल खाँदैन। वडा कार्यालय सम्पूर्ण नागरिकको पहुँचमा हुनुपर्ने आधारभूत संरचना हो; तर यसको स्थापना प्रक्रियामा जनमत संकलन र खुला छलफल नहुनुले प्रश्न उठाएको छ।
आठ वर्षको अवधिमा उल्लेखनीय रूपमा एउटा मात्र सडक निर्माणलाई मुख्य उपलब्धि मानिनु समग्र विकासको दृष्टिले पर्याप्त मान्न सकिँदैन। शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, कृषि आधुनिकीकरण, युवा सशक्तीकरण जस्ता क्षेत्रमा ठोस र दीर्घकालीन योजना नदेखिनु चिन्ताजनक छ।
स्थानीय स्तरमा राजनीतिक नेतृत्वले राष्ट्रिय नेताहरू—जस्तै K. P. Sharma Oli, Pushpa Kamal Dahal, Sher Bahadur Deuba तथा Gagan Thapa—का नाममा भावनात्मक नारा लगाउँदै मतदातालाई प्रभावित गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ। तर स्थानीय विकासको जिम्मेवारी वडा नेतृत्वको हो, केवल शीर्ष नेताको नाम उच्चारण गरेर स्थानीय उत्तरदायित्वबाट पन्छिन मिल्दैन।
सबैभन्दा गम्भीर प्रश्न भनेको योजना वितरण र सहभागिताको असमानता हो। यदि योजना केही सीमित व्यक्तिहरू वा पार्टी–निकट समूहका नाममा मात्र आउने हो भने लोकतन्त्रको आधारभूत मर्म—समान अवसर र समावेशिता—कहाँ रहन्छ? फरक विचार राख्ने नागरिकलाई विकास कार्यबाट वञ्चित गरिनु विभेदकारी अभ्यास हो।
राजनीति जनसेवाको माध्यम हुनुपर्ने हो; तर यदि त्यो सीमित व्यक्तिको आर्थिक उन्नतिको साधन बन्छ भने जनविश्वास कमजोर हुन्छ। स्पष्ट दृष्टिकोण, दीर्घकालीन विकास रणनीति र पारदर्शी प्रशासन बिना नेतृत्वको सार्थकता स्थापित हुन सक्दैन।
अन्ततः, वडा नं. ५ को समुचित विकासका लागि आवश्यक छ:
• पारदर्शी बजेट सार्वजनिककरण
• जनसहभागितामूलक योजना छनोट प्रक्रिया
• सबै नागरिकप्रति समान व्यवहार
• रोजगारी र उत्पादनमुखी कार्यक्रमलाई प्राथमिकता
• राजनीतिक प्रतिशोधभन्दा माथि उठेको सहकार्य
विकास नारामा होइन, व्यवहार र परिणाममा देखिनुपर्छ। जनता सचेत भए मात्र उत्तरदायी नेतृत्व सम्भव हुन्छ।
दिनेश रावल शैल्यशिखर नगरपालिका वडा न ५
Be the first to comment